Teknologjia e re e agjencisë DARPA premton të transformojë mjekësinë emergjente duke ofruar një zëvendësues gjaku që ruhet në temperaturë ambienti dhe përgatitet menjëherë.
Ky inovacion synon të eliminojë vdekjet nga hemorragjia në fushën e betejës dhe të revolucionarizojë ndihmën e shpejtë në zonat civile pa infrastrukturë mjekësore.
Agjencia njofton suksesin e eksperimenteve te kafshët dhe përcakton rrugën për prodhimin e qëndrueshëm të përbërjes sintetike.
Transferimi i teknologjive ushtarake në fushën civile është një trend i njohur, dhe njoftimi i djeshëm nga DARPA shkon në këtë drejtim. Gjaku në pluhur ka rezultuar efektiv te kafshët, por prodhimi në shkallë të gjerë mbetet sfidë.
Projekti, i nisur pas luftërave në Irak dhe Afganistan, ka krijuar një lëng zëvendësues që ruhet si pluhur. Synimi është që kjo teknologji të validohet plotësisht deri në vitin 2029, duke u bërë një furnizim emergjent në çdo teatër luftimesh.
Furnizimi me gjak është bërë çështje strategjike për Pentagonin. Në fushën civile, gjaku artificial mund të eliminojë rrezikun e sëmundjeve, të reduktojë papajtueshmëritë si grup universal dhe të zgjidhë mungesën e donacioneve.
Megjithëse studiuesit britanikë dhe japonezë kanë bërë hapa përpara me qelizat in vitro dhe gjakun universal, prodhimi mbetet i kushtueshëm dhe zëvendësuesit sintetikë kanë shfaqur shpesh efekte anësore.
Skenarët e sotëm luftarakë, si ai në Ukrainë, paraqesin sfida të reja, ku evakuimi i shpejtë ajror është i pamundur për shkak të dronëve dhe rrezikut ndaj helikopterëve, ndaj dhe aksesi i menjëhershëm në gjak bëhet jetik.
Produkti FSHARP i DARPA-s ofron një zgjidhje: një zëvendësues i qëndrueshëm që transportohet lehtë. Robert Murray, mjek i Marinës që mbikëqyr projektin, thotë se programi po hyn në një fazë kritike të kalimit nga laboratori në praktikë.
Pacientët me hemorragji kanë nevojë për sasi të mëdha gjaku brenda pak minutash. FSHARP ruhet në qese me dy dhoma, të ndara nga uji steril, dhe përzihet vetëm para përdorimit.
Këto qese janë mjaft rezistente për t’u mbajtur në pajisjet personale të ushtarëve. Sipas DARPA-s, ky gjak artificial është më efikas se përzierja e komponentëve tradicionalë, proces që zgjat shumë për nevojat e frontit.
Statistikat janë alarmante. Koloneli Jeremy W. Cannon paralajmëroi se në një konflikt të mundshëm me intensitet të lartë, sistemi aktual mund të dështojë të shpëtojë ushtarët me plagë jo fatale.
Prandaj, DARPA po nxiton drejt miratimit nga FDA. Përpara testimit te njerëzit, duhen garantuar kushtet që gjaku sintetik të jetë financiarisht i qëndrueshëm për spitalet dhe kompanitë prodhuese.
Ndërsa teknologjia zhvillohet, ushtria po përdor “banka mobile” dhe transfuzione direkte mes ushtarëve si zgjidhje të përkohshme. Pasi të përfundojë faza eksperimentale, skenarët në fushën civile do të jenë të jashtëzakonshëm.
Një gjak që nuk kërkon frigorifer do të ishte shpëtimtar në zona katastrofash apo rajone të izoluara. Megjithatë, ekspertët theksojnë se do të jetë thelbësore kontrolli i rreptë i prodhimit për të parandaluar versionet e pasigurta në të ardhmen. /tesheshi.com/
