Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, ka lëshuar sot një paralajmërim drithërues, duke deklaruar se Evropës i kanë mbetur ndoshta edhe gjashtë javë karburant për avionët.
Ky njoftim vjen në një moment kritik për sigurinë globale, ku drejtori ekzekutiv i kësaj agjencie, Fatih Birol, theksoi se anulimet e fluturimeve mund të nisin shumë shpejt nëse furnizimet me naftë mbeten të bllokuara si pasojë e përshkallëzimit të luftës së Iranit.
Sipas Birol, mbyllja efektive e Ngushticës së Hormuzit ka provokuar krizën më të madhe energjetike me të cilën bota është përballur ndonjëherë.
Pasojat do të jenë të menjëhershme dhe të dhimbshme: çmime më të larta të benzinës, rritje e kostos së gazit dhe fatura tejet të kripura të energjisë elektrike.
Megjithëse kjo është një krizë globale, disa rajone do të preken më rëndë. Vija e parë e goditjes janë vendet aziatike që varen pothuajse tërësisht nga energjia e Lindjes së Mesme, duke përfshirë Japoninë, Korenë, Indinë, Kinën, Pakistanin dhe Bangladeshin.
Pas tyre, radha do t’i vijë Evropës dhe Amerikës. Nëse kjo rrugë ujore jetësore nuk rihapet, udhëtarët do të dëgjojnë shumë shpejt lajmin e hidhur se fluturimet nga një qytet në tjetrin do të anulohen thjesht sepse nuk ka karburant në depozita.
Aktualisht, Shtetet e Bashkuara të Amerikës po bllokojnë portet iraniane, ndërsa Teherani është kundërpërgjigjur duke vendosur mina në ngushticë për të kufizuar trafikun e cisternave.
Siguria e lundrimit në këtë zonë mbetet pika më e dobët e zinxhirit të furnizimit global. Nga ana tjetër, shefja e Fondit Monetar Ndërkombëtar, Kristalina Georgieva, sqaroi se këto ndërprerje nuk do të zhduken brenda natës, edhe nëse lufta do të përfundonte nesër.
Një anije cisternë lëviz ngadalë dhe do t’i duheshin dyzet ditë që të arrinte deri në destinacione të largëta si Fixhi. Kjo vonesë logjistike do të thotë se mungesa e karburantit do të ndihet për muaj të tërë.
Ekonomistët e tregut, si Thomas Pugh, vërejnë se megjithëse çmimet e naftës bruto mund të pësojnë rënie, janë produktet e rafinuara ato që diktojnë inflacionin. Cisterna e fundit me karburant që kaloi nëpër Hormuz u ankorua në Evropë të shtunën e kaluar.
Edhe pse Britania po përpiqet të importojë më shumë nga Amerika, kjo nuk mjafton për të mbushur boshllëkun e madh që ka lënë tregu lindor. Kjo situatë ka goditur rëndë kompanitë ajrore.
Kompania easyJet raportoi se vetëm gjatë muajit të fundit, kostot e karburantit u rritën me njëzet e pesë milionë paund. Ata parashikojnë një humbje midis pesëqind e dyzet dhe pesëqind e gjashtëdhjetë milionë paundëve për gjashtëmujorin e parë, një rritje e ndjeshme krahasuar me treqind e nëntëdhjetë e katër milionë paundët e vitit të kaluar.
Aktualisht, çmimi për ton metrikë të karburantit është rreth tetëqind dollarë më i lartë se përpara fillimit të konfliktit, duke e bërë mbijetesën e linjave të vogla ajrore pothuajse të pamundur në këto kushte. /tesheshi.com/
