Arkivat e botës njohin dokumente që janë shkruar për të ndryshuar kufij, dokumente për të ndryshuar pushtete e regjime, Por ama dokumenti që po diskutohet këto ditë është më shqetësues, sepse po krijon përshtypjen se objektivi i tij i vërtetë nuk është vetëm territori, por shpirti i një populli
Nga Mr. Abaz Islami, teolog
Nga një strategji e pretenduar e një shërbimi të huaj që merret me xhamitë, medresetë, fenë, identitetin, diasporën, politikën, kulturën dhe mënyrën se si shqiptarët duhet të perceptohen nga Perëndimi, duhet të kuptojmë se tash më nuk jemi vetëm përballë një skeme politike, por, edhe përballë një ideje shumë më të vjetër dhe më të rrezikshme: idesë se një popull mund të dobësohet duke e bërë të dyshojë në vetëvete për vetveten.Dhe në këtë pikë dokumenti bëhet, përtej vlerës së tij si provë penale, një tekst që duhet lexuar edhe si fenomen kulturor.
Feja si kujtesë dhe jo si kërcënim
Për shqiptarët, feja nuk ka qenë një trup i huaj i vendosur mbi identitetin kombëtar. Ajo është një nga shtresat historike përmes të cilave ky identitet është formuar. Shqiptari mund të jetë mysliman, katolik, ortodoks, bektashi ose besimtar i një forme tjetër të jetës shpirtërore. Por kjo shumësi nuk e ka zhdukur shqiptarin. Përkundrazi, në shumë periudha të historisë, ajo ka bashkëjetuar me një vetëdije të fortë të përkatësisë kombëtare.Prandaj, kur dikush përpiqet ta paraqesë fenë si armik të kombit, duhet bërë një pyetje: A po sulmohet ekstremizmi, apo po sulmohet vetë identiteti fetar? Këto janë dy gjëra krejtësisht të ndryshme. Pa dyshim, ekstremizmi duhet luftuar ashtu siç duhet luftuar edhe radikalizmi. Edhe rekrutimi nga shërbimet e huaja duhet luftuar. Financimi i fshehtë dhe ndikimi politik duhet hetuar. Megjithatë, asnjëra prej këtyre nuk e bën fenë, në vetvete, armike të kombit.
Strategjia më e sofistikuar nuk të thotë se kush je, por të bën të dyshosh për atë që je. Nëse dokumenti është autentik dhe nëse ai pasqyron një strategji reale ndikimi, atëherë pjesa më e thellë e tij nuk është ndërtimi i xhamive me paratë e ambasadave të shteteve islame në Beograd. Dokumenti synon ndryshimin eperceptimit të shqiptarëve për xhamitë e tyre. Sepse një objekt fetar mund të ndërtohet me gurë, beton dhe para. Por kuptimi që një shoqëri i jep atij objektit ndërtohet në kujtesë. Nëse për vite me radhë njerëzve u përsëritet se pas çdo xhamie mund të fshihet një shërbim i huaj, pas çdo imami një agjent, pas çdo financimi një komplot dhe pas çdo besimtari një projekt politik, atëherë në fund nuk është më e nevojshme të mbyllet asnjë xhami.
Mjafton që njerëzit të fillojnë të kenë turp prej saj. Mjafton të fillojnë ta shohin fenë e tyre si diçka të dyshimtë. Mjafton që fëmija të mësojë se identiteti i tij fetar është një barrë. Pra, kemi të bëjmë me një formë shumë më e thellë të pushtimit – mepushtimin e perceptimit.
Shqiptarët nuk duhet ta humbin fenë për t’i shpëtuar një komploti
Nëse një shërbim i huaj vërtet do të dëshironte ta përdorte fenë për të përçarë shqiptarët, përgjigjja jonë nuk mund të jetë braktisja e fesë. Sepse atëherë do të pranonim premisën e manipuluesit. Nëse dikush dëshiron të na bindë se identiteti fetar dhe identiteti kombëtar janë të papajtueshëm, përgjigjja shqiptare duhet të jetë historia jonë. Historia tregon se shqiptari nuk ka pasur nevojë të zgjedhë mes shqiptarisë dhe besimit. Ai mund të ketë qenë njëkohësisht shqiptar dhe mysliman, shqiptar dhe katolik, shqiptar dhe ortodoks, shqiptar dhe bektashi. Dhe,mbi të gjitha, shqiptar. Krejt kjo nuk është dobësi e identitetit, por një nga veçoritë e tij më të jashtëzakonshme.
Një popull që e sheh veten si bashkësi të copëzuar është shumë më i lehtë për t’u manipuluar.
Nëse myslimani fillon ta shohë katolikun si të huaj, katoliku myslimanin si të dyshimtë, besimtari ateistin si armik dhe ateisti besimtarin si rrezik, atëherë dikush tjetër nuk ka nevojë të na pushtojë. Ne e kemi bërë vetë punën.
Kjo është arsyeja pse çdo dokument i inteligjencës së huaj që prek fenë shqiptare duhet lexuar me dyshim të dyfishtë. Jo vetëm se “a është i vërtetë”, por edhe “a po përpiqet dikush të na bëjë të urrejmë një pjesë të vetes?”
Feja nuk është vetëm institucion
Një gabim tjetër do të ishte të barazonim fenë me institucionet fetare. Institucionet mund të gabojnë. Mund të ketë individë të korruptuar. Mund të ketë njerëz të infiltruar. Mund të ketë financime të dyshimta. Mund të ketë edhe raste të ndikimit të huaj. Të gjitha këto duhen hetuar. Por feja është më e madhe se institucioni. Ajo është kujtesë familjare. Është arkitekturë. Është muzikë. Është letërsi. Është rit, festë. Është mënyra si gjyshërit tanë kanë përshëndetur njëri-tjetrin, si kanë varrosur të vdekurit, si kanë pagëzuar fëmijët, si kanë bërë lutjet, si kanë agjëruar, si kanë festuar dhe si kanë përballuar fatkeqësitë.
Të prekësh fenë në një shoqëri do të thotë të prekësh një pjesë të kujtesës së saj. Prandaj një operacion i mirëfilltë kundër identitetit fetar nuk do të ishte thjesht operacion politik. Mbi të gjitha, do të ishte operacion kulturor. Dhe këtu dokumenti bëhet edhe më i frikshëm
Nëse dokumenti është autentik, atëherë ai nuk duhet lexuar vetëm si një plan për të ndërtuar xhami. Duhet lexuar si një tentativë për të manipuluar marrëdhënien e shqiptarëve me fenë, me kombin, me Perëndimin dhe me njëri-tjetrin. Kjo do të ishte një strategji e gjatë. Jo për të ndryshuar një qeveri, por për të ndryshuar mënyrën se si një brez i ri e sheh veten.
Prandaj, kush arrin të ndikojë mbi identitetin, mund të ndikojë mbi të ardhmen. Në asnjë mënyrë nuk duhet të lejojmë që ky document paçavurë të bëhet profeci. Kjo është ndoshta përgjigjja më e rëndësishme që duhet t’i japim këtij dokumenti. Nëse ai është i vërtetë, shteti duhet ta hetojë. Nëse ka agjentë, duhet t’i zbulojë. Nëse ka financime të paligjshme, duhet t’i ndalojë. Nëse ka institucione të infiltruara, duhet t’i pastrojë. Por shoqëria shqiptare nuk duhet të bëjë atë që mund të ketë dashur autori i dokumentit. Nuk duhet të heqë dorë nga feja. Nuk duhet të urrejë xhamitë, as kishat, dhe asnjë objekt ku lutjet e njerëzve i drejtohen Zotit. Pa dyshim, nuk duhet të shkëpusë lidhjet kulturore me botën islame, siç nuk duhet të zbehet për asnjë milimetër orientimi properëndimor i kombit tone. Ndaj dhe, nuk duhet të dyshojë te çdo shqiptar që mendon ndryshe. Sepse nëse dokumenti synon ta ndajë shqiptarin nga një pjesë e identitetit të tij, atëherë fitorja më e madhe e tij do të ishte që ne, në emër të luftës kundër tij, ta pranojmë vetë atë ndarje.
Ndoshta pyetja më e madhe që na lë ky dokument nuk është nëse një xhami do të ndërtohet apo jo, por, a mund të mposhtet një komb duke e bërë të dyshojë për kujtesën e vet, për besimin e vet dhe për pjesët e ndryshme të identitetit të vet? Historia shqiptare do të duhej të na jepte një përgjigje të qartë. Ne nuk kemi nevojë të jemi të gjithë njësoj për të qenë një popull.Mjafton të dimë se ndryshimet tona nuk janë domosdoshmërisht çarje, por, thjesht, janë pasuri kombëtare.
Pikërisht kjo është ajo që çdo strategji e huaj e përçarjes e ka më të vështirë ta mposhtë shqiptarin që nuk ka frikë nga identiteti i vet, por as nuk e përdor identitetin e vet për të mohuar tjetrin.Sepse një popull që e njeh historinë e vet, e respekton fenë e vet dhe i mbron institucionet e veta nga çdo ndikim i huaj, nuk është një popull i radikalizuar, por, një popull që e di kush është.
