FUNDI I ROAMINGUT: Në pranverë do të flasim si në shtëpi

Maqedonia akoma pret të shfrytëzojë Zonën e roaming-ut të BE-së, e njohur për rregullin e saj “udhëtoni si në shtëpi”, që u lejon qytetarëve të përdorin telefona celularë në shtetet anëtare të BE-së në të njëjtat kushte si në vendet e tyre – pa kosto shtesë për thirrje, SMS dhe internet celular

Fisnik PASHOLLI

Shkup, 13 janar – Që nga 1 janari i këtij viti, Ukraina dhe Moldavia u bashkuan zyrtarisht me zonën e vetme të roaming-ut të Bashkimit Evropian. Kjo do të thotë që qytetarët e këtyre dy vendeve mund të përdorin shërbimet e telefonisë mobile në të gjithë BE-në pa kosto shtesë. Ky vendim u lejon ukrainasve dhe moldavëve të bëjnë thirrje, të dërgojnë mesazhe dhe të përdorin të dhënat mobile në 27 shtetet anëtare me çmime vendase. Lajmi për inovacionin u nda nga Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, në profilin e saj në rrjetin social X, duke i uruar mirëseardhjen Moldavisë dhe Ukrainës në zonën e roaming-ut të BE-së pa asnjë kosto shtesë. “Tani mund të ‘ecni si në shtëpi’ sepse ne po përgatisim një shtëpi për ju në Bashkimin Evropian. Përfitimet e Bashkimit tonë i bashkojnë evropianët në të gjithë kontinentin – madje edhe para anëtarësimit në BE”, shkroi ajo.

Maqedonia akoma pret të shfrytëzojë Zonën e roaming-ut të BE-së, e njohur për rregullin e saj “udhëtoni si në shtëpi”, që u lejon qytetarëve të përdorin telefona celularë në shtetet anëtare të BE-së në të njëjtat kushte si në vendet e tyre – pa kosto shtesë për thirrje, SMS dhe internet celular.

MAQEDONIA KRYEN DETYRAT

Maqedonia do ta përfundojë detyrën e shtëpisë për “roaming si në shtëpi” në BE deri në shkurt, tha të hënën mbrëma Ministri i Transformimit Dixhital, Stefan Andonovski. Ai nuk beson se Mali i Zi dhe Shqipëria do ta marrin këtë avantazh para Maqedonisë, sepse, siç theksoi ai, i gjithë angazhimi varet nga secili vend individualisht. “Dhe kur e përmenda për herë të parë këtë ide dhe koncept, ishte se duhet t’i përfundojmë detyrimet tona të brendshme dhe do t’i përfundojmë deri në shkurt. Pjesa tjetër do të jetë lobim dhe një marrëveshje në nivelin Maqedoni-BE dhe Ballkan Perëndimor-BE”, theksoi ministri në një intervistë për emisionin ‘360 Gradë’” në MRT 1.

Sipas tij, ajo që Maqedonia duhet të përfundojë janë katër rregullore të transpozuara në Ligjin për Komunikimet Elektronike, në një amendament, dhe përveç kësaj një ose dy akte nënligjore. “Kjo çështje është një nga më të rëndësishmet që na prek dhe mendoj, të paktën sipas mendimit tim, është në nivelin e liberalizimit të vizave, sepse vërtet ndjen përfitimin e të qenit pjesë e hapësirës më të gjerë evropiane dhe brenda botës së telekomunikacionit. Ishte një përparësi kryesore për ne, por në asnjë moment nuk u vendosëm në grupin e Ukrainës dhe Moldavisë, të cilat ishin të parat që filluan procesin që u iniciua nga lufta në Ukrainë dhe fluksi i refugjatëve nga Ukraina në Poloni dhe vende të tjera të Bashkimit Evropian”, vuri në dukje Andonovski.

Siç thekson ai, marrëveshja “roaming like home” ka dy anë – njëra është politike dhe tjetra është plotësimi i detyrave të shtëpisë.

Aktualisht, tarifat roaming mes Shqipërisë dhe Bashkimit Evropian nuk janë ligjërisht të rregulluara, por që prej vitit 2023, me ndërmjetësimin e Komisionit Evropian, 38 operatorë të shërbimeve celulare të BE-së dhe rajonit të Ballkanit Perëndimor arritën një marrëveshje për uljen e tarifave roaming të internetit. Ideja e zgjerimit të zonës evropiane të roaming-ut në vendet që ende nuk janë anëtare të Bashkimit Evropian ka shkaktuar pakënaqësi serioze midis operatorëve të telekomunikacionit në BE. Edhe pse propozimi vjen direkt nga Brukseli, nga zyra e Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, operatorët paralajmërojnë se një veprim i tillë mund të prishë tregun dhe të ngarkojë më tej rrjetet, nëse roaming pa kosto shtesë ndahet nga procesi i anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

Siç raportohet nga Euraktiv, Ursula von der Leyen njoftoi në tetor se Shqipëria dhe Mali i Zi do t’i bashkohen këtij sistemi në vitin 2026, gjë që i habiti shumë aktorë në sektor. Arsyeja është e thjeshtë, Ukraina dhe Moldavia , të cilat filluan roamingun pa kosto shtesë më 1 janar 2026, pritën më shumë se tre vjet për të përmbushur kushtet.

Edhe pse përdoruesit fundorë në BE padyshim përfitojnë nga roaming pa tarifa shtesë, operatorët ende paguajnë të ashtuquajturat tarifa roaming me shumicë kur pajtimtarët e tyre përdorin rrjete në vende të tjera. Këto tarifa aktualisht janë të kufizuara në 1.10 euro për gigabajt të dhëna, 0.019 euro për minutë thirrjeje dhe 0.003 euro për mesazh SMS. Një sistem i tillë nuk i prek të gjithë në mënyrë të barabartë. Operatorët në vendet turistike si Kroacia, Greqia, Italia dhe Spanja në përgjithësi përfitojnë nga numri i madh i mysafirëve që përdorin rrjetet e tyre. Në të kundërt, operatorët nordikë dhe baltikë argumentojnë se roaming pa kosto shtesë ua shterojnë burimet dhe krijojnë një çekuilibër në treg.

Pikërisht për këtë arsye, rregullatorët e telekomunikacionit të BE-së, të mbledhur në organin BEREC, arritën në përfundimin në prill 2025 se kufijtë ekzistues të shitjes me shumicë i tejkalojnë çmimet reale të tregut dhe rekomanduan uljen e tyre. Operatorët virtualë celularë, të përfaqësuar nga shoqata MVNO Europe, shkuan edhe më tej, duke propozuar që çmimi i roaming-ut të ulet në 0.25 euro për gigabajt dhe 0.0025 euro për minutë. Megjithatë, në qershor 2025, Komisioni Evropian refuzoi të ndryshonte rregullat ekzistuese, duke shpjeguar se kufijtë aktualë mbështesin “dinamikat konkurruese të tregut”.Përveç mosmarrëveshjeve për çmimet, zgjerimi i planifikuar i zonës së roaming-ut hap edhe çështje të reja operacionale dhe politike.

SHTYRJE DERI NË PRANVERË

Edhe pse Shqipëria dhe Mali i Zi pritet të bashkohen që në vitin 2026, vendet që iu bashkuan sistemit më parë paralajmërojnë se zgjerimi i mëtejshëm nuk duhet të kërcënojë stabilitetin e tregut. Përfaqësuesit e vendeve kandidate që janë tashmë në zonën e roaming-ut kanë një qëndrim të ngjashëm. Zëvendësministri ukrainas për Transformimin Dixhital, Stanislav Pribitko dhe Ministrja moldave e Ekonomisë dhe Dixhitalizimit, Michelle Iliev thonë se zgjerimi nuk duhet të nxitohet, dhe as roaming-u nuk duhet të ndahet nga procesi formal i pranimit në BE.

Për shkak të pyetjeve të shumta të hapura, Komisioni Evropian e shtyu prezantimin e strategjisë për zgjerimin e roamingut deri në pranverën e vitit 2026, megjithëse dokumenti fillimisht ishte planifikuar të publikohej në nëntor të vitit të kaluar.

Një problem tjetër është shpërndarja e kostove. Gjatë sezonit të verës, pritet që turistët nga BE-ja të përdorin roaming në masë në Shqipëri dhe Mal të Zi, gjë që mund të bëjë që operatorët në vendet e tjera të përballen me kosto më të larta me shumicë sesa do të jenë në gjendje të rikuperojnë. Sipas modelit aktual, vendet jo-anëtare të BE-së hyjnë në zonën e roaming-ut nëpërmjet marrëveshjeve dypalëshe. Kjo do të thotë që, për shembull, qytetarët e Shqipërisë do të kenë roaming falas në të gjithë BE-në, por jo në vendet e tjera pjesëmarrëse jashtë Unionit, si Ukraina ose Moldavia. Çdo pjesëmarrës i ri kërkon njëkohësisht përshtatje të konsiderueshme teknike dhe të IT-së, gjë që i ngarkon edhe operatorët. (koha.mk)