Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, i ka thënë kryeministres së Japonisë, Sanae Takaichi, se pret që vendi i saj të “ngrihet në nivelin e duhur” për të ndihmuar në sigurimin e Ngushticës së Hormuzit, në kuadër të luftës së udhëhequr nga SHBA dhe Izraeli kundër Iranit.
Por në një konferencë për shtyp në Zyrën Ovale të enjten, një gazetar e pyeti Trumpin pse nuk i kishte njoftuar aleatët e SHBA-së, si Japonia, paraprakisht për planet e administratës së tij për të sulmuar Iranin.
Trump u përgjigj me një batutë duke iu referuar sulmit të befasishëm japonez ndaj bazës detare amerikane në Pearl Harbor gjatë Luftës së Dytë Botërore.
“Ne donim surprizë. Kush e di më mirë për surprizën se Japonia, apo jo? Pse nuk më thatë për Pearl Harbor?” pyeti Trump Takaichin, e cila dukej e parehatshme.
“Ju besoni në surprizë, mendoj, shumë më tepër se ne,” shtoi Trump.
Ky ishte një moment i pazakontë në një dalje të shkurtër për media në Zyrën Ovale mes dy liderëve, të cilët pritet të diskutojnë për tregtinë dhe sigurinë globale.
Takaichi është ndër vetëm disa liderë që kanë vizituar Shtëpinë e Bardhë që nga fillimi i luftës kundër Iranit më 28 shkurt, dhe një nga të parët që takohet me Trumpin pasi ai shtyu gjatë fundjavës për krijimin e një koalicioni aleatësh për të mbrojtur Ngushticën e Hormuzit.
Ngushtica është një arterie jetike për tregtinë e naftës, pasi gati një e pesta e furnizimit botëror kalon përmes kësaj rruge të ngushtë ujore. Megjithatë, Irani ka kufizuar në masë të madhe trafikun përmes saj, duke shkaktuar rritje të çmimeve të naftës në mbarë botën.
Në deklaratat e hapjes, Takaichi dënoi “veprimet e Iranit si sulmet ndaj rajonit fqinj dhe gjithashtu mbylljen efektive të Ngushticës së Hormuzit”.
Por ajo shprehu edhe shqetësime për luftën në përgjithësi, duke iu referuar “mjedisit të rëndë të sigurisë” që ka krijuar dhe ndikimeve të pritshme ekonomike.
“Ekonomia globale është në prag të një goditjeje të madhe për shkak të këtij zhvillimi,” tha Takaichi për gazetarët në Zyrën Ovale, duke iu referuar luftës. “Por edhe në këtë kontekst, besoj fuqishëm se vetëm ju, Donald, mund të arrini paqe në mbarë botën.”
Takimi mes dy liderëve vjen ndërsa Trump vazhdon të pohojë se Irani është në prag të humbjes, edhe pse mbyllja e vazhdueshme e Ngushticës së Hormuzit dhe sulmet iraniane ndaj infrastrukturës energjetike në rajonin e Lindjes së Mesme po godasin tregjet globale të energjisë.
“Ju mund ta përfundoni këtë gjë për dy sekonda nëse do të donit,” tha Trump për luftën. “Por ne po jemi shumë të kujdesshëm.”
Para takimit me Trumpin, Japonia dhe pesë vende evropiane deklaruan se do të shqyrtonin “përpjekje të përshtatshme” për të ndihmuar në rihapjen e ngushticës. Nuk është e qartë se si mund të dukeshin konkretisht këto përpjekje.
Japonia është gjithashtu e kufizuar nga kushtetuta e saj e vitit 1947, e cila u imponua nga SHBA pas Luftës së Dytë Botërore.
Ajo e përcakton Japoninë si një vend pacifist dhe përfshin zotimin se Japonia do të “heqë dorë nga lufta” si dhe nga “kërcënimi ose përdorimi i forcës”.
Megjithatë, Trump e lavdëroi Takaichin dhe la të kuptohej se kishte pasur bisedime të frytshme me udhëheqjen japoneze.
“Ne kemi pasur mbështetje dhe marrëdhënie të jashtëzakonshme me Japoninë në çdo gjë,” tha Trump. “Dhe besoj se, bazuar në deklaratat që na janë dhënë dje dhe pardje në lidhje me Japoninë, ata po ngrihen në nivelin e duhur.”
Trump më pas bëri shaka duke thënë se Japonia po ofron ndihmë “ndryshe nga NATO”.
Trump ka dhënë deklarata kontradiktore për ngushticën. Në paraqitje të ndryshme publike, ai ka thënë se ajo është e sigurt për kalimin e anijeve dhe se SHBA mund ta rimarrë atë e vetme.
“Ne nuk kemi nevojë për shumë. Nuk kemi nevojë për asgjë,” tha Trump të enjten. “Nuk kemi nevojë për asgjë nga Japonia apo nga askush tjetër. Por mendoj se është e përshtatshme që vendet të marrin përgjegjësi.”
Por Trump dukej se kundërshtoi vetveten gjatë fundjavës, kur u tha gazetarëve se kishte kërkuar ndihmë.
“Do të ishte mirë që vende të tjera ta policojnë” ngushticën, tha Trump në bordin e avionit Air Force One. “Po kërkojmë që këto vende të mbrojnë territorin e tyre. Sepse është territori i tyre. Është një vend nga ku ata marrin energjinë.”
Në konferencën për shtyp të së enjtes, ai theksoi se vendet e tjera, përfshirë Japoninë, marrin më shumë furnizime me naftë dhe gaz natyror përmes kësaj ngushtice sesa SHBA.
Ai argumentoi se, për këtë arsye, është përgjegjësi e vendeve të tjera të sigurojnë ngushticën.
“Ai vend është pothuajse i shkatërruar,” tha Trump për Iranin të enjten. “E vetmja gjë është ngushtica. Është shumë e vështirë. Mund të mjaftojnë dy njerëz dhe të hedhin bomba të vogla në ujë, dhe po e mbajnë gjithçka të bllokuar.”
Shtetet aziatike pritet të jenë ndër më të goditurat nga rritja e çmimeve të energjisë, dhe Trump përsëriti gjatë takimit se i kishte thënë kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu të mos kryejë sulme të tjera ndaj infrastrukturës energjetike iraniane.
Një sulm izraelit ndaj fushës së gazit South Pars në Iran të mërkurën nxiti sulme hakmarrëse iraniane ndaj objektit të gazit natyror Ras Laffan në Katar, i cili përbën rreth 20 për qind të furnizimit global me gaz natyror të lëngshëm.
I pyetur nëse do të dërgonte trupa amerikane në terren për të siguruar Ngushticën e Hormuzit, Trump u përgjigj se nuk ka plane për një gjë të tillë, por nuk do t’i tregonte mediave nëse do të kishte. /Al Jazeera/
