Pyetja nuk është thjesht kush është heroi ynë sot, por çfarë shoqërie po ndërtojmë për nesër. Sepse një shoqëri që ngre në piedestal zhurmën dhe lë në hije dijen, nuk humbet vetëm ekuilibrin e saj të sotëm, por rrezikon të humbasë edhe aftësinë për të ndërtuar të ardhmen. Dhe kur një brez rritet me bindjen se suksesi blihet më lehtë sesa fitohet, atëherë e ardhmja nuk është më zhvillim, por përsëritje e gabimeve të së tashmes
Mr. Hasan BAFTIJARI
Ka shoqëri që e ndërtojnë të ardhmen mbi dijen, mbi librin, mbi mësuesin dhe universitetin. Dhe ka shoqëri që, ngadalë por sigurt, e ndërtojnë të ardhmen mbi iluzionin e famës, mbi spektaklin dhe mbi zhurmën. Dallimi mes këtyre dy rrugëve nuk është i vogël: ai përcakton nëse një komb prodhon mendje apo vetëm konsumon argëtim. Sot, gjithnjë e më shumë, po i afrohemi modelit të dytë, dhe kjo shihet qartë në mënyrën se si shpërblejmë dhe vlerësojmë njerëzit.
Sot jetojmë në një realitet ku një këngëtar mund të fitojë për një natë sa një mësues, profesor apo studiues për një vit pune. Kjo nuk është thjesht një pabarazi ekonomike, por një deklaratë e heshtur e shoqërisë për atë që ajo e konsideron të vlefshme. Problemi nuk është se dikush fiton shumë, por se ata që formojnë mendjen e brezave shpërblehen pak. Në këtë mënyrë, të rinjve u jepet një mesazh i rrezikshëm: se dija është e ngadaltë, e pavlerësuar dhe e pafrytshme, ndërsa fama është e shpejtë, e lehtë dhe e shpërblyer.
Në këtë pikë, çështja nuk është më vetëm ekonomike, por thellësisht shoqërore dhe morale. Sepse një shoqëri nuk formon brezat e saj me deklarata, por me shembujt që u vendos përpara syve. Kur shembulli i suksesit është ai që ndriçon skenën, jo ai që ndriçon mendjen, atëherë edhe ëndrrat e fëmijëve fillojnë të ndërtohen mbi këtë shtrembërim.
Kjo është thelbi i problemit: një deformim i vlerave. Shoqëritë nuk i edukojnë të rinjtë me fjalët që thonë, por me atë që shpërblejnë në praktikë. Mund të flasim pafund për rëndësinë e arsimit, por nëse mësuesi jeton me vështirësi ndërsa argëtuesi me luks, atëherë fjalët humbasin peshën e tyre dhe realiteti fiton mbi çdo ligjëratë.
Prandaj nuk është çudi që të rinjtë lexojnë më pak, bibliotekat zbrazen dhe profesionet akademike humbasin tërheqjen. Rinia nuk zgjedh rastësisht; ajo ndjek rrugën që i duket e hapur, e vlerësuar dhe e shpërblyer. Askush nuk ecën drejt një dere që shoqëria e ka lënë të mbyllur.
Problemi nuk është arti apo muzika. Ato janë pjesë e domosdoshme e jetës shoqërore. Problemi lind kur argëtimi zë vendin e dijes dhe kur fama bëhet më e rëndësishme se karakteri. Në atë moment, ndryshon vetë kuptimi i suksesit: ai nuk lidhet më me punën, përkushtimin dhe dijen, por me dukshmërinë, ndjekësit dhe fitimin e shpejtë.
Një komb nuk ndërtohet me zhurmë, por në klasë, në bibliotekë, në laborator dhe në universitet. Historia nuk shkruhet nga ata që bëjnë më shumë zhurmë, por nga ata që prodhojnë më shumë dije. Nuk ka shtet të fortë pa arsim cilësor, pa profesorë të respektuar dhe pa investim serioz në shkencë.
Vendet e zhvilluara nuk u ngritën mbi spektakël, por mbi dije dhe kërkim shkencor. Ato e kuptuan herët se pasuria më e madhe nuk janë burimet natyrore, por mendjet e njerëzve. Ndërsa ne shpesh vazhdojmë të bëjmë të kundërtën: të nënvlerësojmë dijen dhe të mbivlerësojmë famën.
Megjithatë, vazhdojmë të kërkojmë rezultate të mira nga baza të dobëta. Kërkojmë drejtësi pa e vlerësuar mësuesin, kërkojmë mjekësi cilësore pa investuar në arsim dhe kërkojmë administratë të ndershme në një kulturë ku suksesi matet kryesisht me para dhe jo me vlera.
Kur një fëmijë rritet duke parë se fama vlen më shumë se dija, ai nuk ka dilemë në zgjedhje. Ai ndjek atë që shpërblehet. Kështu fillon deformimi i vërtetë: jo në institucione, por në mendësi.
Korrupsioni nuk lind papritur në një zyrë apo institucion. Ai fillon shumë më herët, kur gjithçka fillon të ketë çmim dhe kur profesioni nuk shihet më si shërbim, por si mundësi për përfitim. Kur ndërgjegjja zëvendësohet nga interesi, atëherë sëmuren të gjitha sistemet e shoqërisë.
Prandaj nuk duhet të habitemi kur shohim probleme në arsim, drejtësi apo shëndetësi. Nuk është se mungojnë profesionistët e ndershëm, por se shpesh shoqëria nuk i vlerëson sa duhet, ndërsa vazhdon të lartësojë më shumë famën dhe paranë.
Shoqëria nuk është ajo që deklaron, por ajo që shpërblen çdo ditë. Nëse shpërblen dijen, do të prodhojë dije. Nëse shpërblen punën, do të prodhojë zhvillim. Por nëse shpërblen vetëm spektaklin, do të prodhojë institucione të dobëta, një ekonomi të brishtë dhe një rini që beson se suksesi vjen nga rrugët e shkurtra dhe jo nga përpjekja e gjatë.
Në fund, pyetja nuk është thjesht kush është heroi ynë sot, por çfarë shoqërie po ndërtojmë për nesër. Sepse një shoqëri që ngre në piedestal zhurmën dhe lë në hije dijen, nuk humbet vetëm ekuilibrin e saj të sotëm, por rrezikon të humbasë edhe aftësinë për të ndërtuar të ardhmen. Dhe kur një brez rritet me bindjen se suksesi blihet më lehtë sesa fitohet, atëherë e ardhmja nuk është më zhvillim, por përsëritje e gabimeve të së tashmes.
Prandaj zgjedhja është e qartë dhe urgjente: ose rikthejmë dinjitetin e dijes, ose pranojmë një të ardhme ku zhurma do të jetë e madhe, por përparimi gjithnjë e më i vogël. Sepse e ardhmja nuk ndërtohet në skenë, por në shkollë; jo me duartrokitje, por me dije, punë dhe karakter. (koha.mk)
